Nigdy nie podawaj numeru PESEL w tych miejscach. Konsekwencje mogą być poważne
Za zniżkę albo darmową próbkę wielu internautów bez wahania wypełnia formularze. Z raportu Krajowego Rejestru Długów i serwisu ChronPESEL.pl wynika, że co dziesiąty Polak oddałby PESEL za rabat lub inną korzyść. Eksperci biją na alarm. Ten numer otwiera oszustom drogę do naszej tożsamości.
Co dziesiąty Polak odda PESEL za rabat w sklepie
Zakupy w sieci, karty lojalnościowe i promocje sprawiły, że zostawianie danych stało się codziennością. Kusi zniżka na pierwsze zamówienie, darmowy e-book albo próbka kosmetyku. Formularz wypełnia się w kilka sekund.
Raport Krajowego Rejestru Długów i ChronPESEL.pl pokazuje, czym internauci dzielą się najchętniej. Adres e-mail wskazało 76 proc. badanych, imię i nazwisko 65 proc., a numer komórki 62 proc. Na tym się nie kończy.
Co dziesiąty ankietowany przyznał, że za rabat albo inną korzyść materialną byłby gotów udostępnić obcej firmie swój numer PESEL. Wielu traktuje go jak zwykły ciąg jedenastu cyfr. To błąd.
W polskim systemie prawnym i finansowym numer PESEL jest kluczem do tożsamości. W rękach przestępców pozwala podszyć się pod ofiarę i narobić jej ogromnych szkód.
Oszuści dzwonią i podszywają się pod znane firmy
Bartłomiej Drozd, ekspert ChronPESEL, zwrócił uwagę, że przestępcy łączą zdobyte informacje w dopracowane scenariusze. Jeden z nich zaczyna się od zwykłego telefonu.
Cyberprzestępcy stosują tzw. vishing, czyli dzwonią do potencjalnych ofiar, podszywając się pod znane firmy lub instytucje. W efekcie, będąc w stresowej sytuacji, gdy np. rozmówca po drugiej stronie słuchawki twierdzi, że nasze konto zostało zablokowane, możemy nieświadomie podać oszustom pozostałe dane potrzebne do dokonania wyłudzenia, jak PESEL, numer dowodu tożsamości, hasła, loginy i inne wrażliwe informacje.
– mówił w rozmowie z „Rzeczpospolitą” Drozd.
Skradzione dane służą nie tylko do wyłudzania kredytów. Eksperci direct.money.pl wymieniają wynajem mieszkania lub auta, zakup drogiego sprzętu, płatności odroczone, a nawet rejestrację firmy na cudze dane. Lista jest długa.
Skala zagrożenia rośnie. CSIRT CeZ obsłużył w 2025 roku 1441 incydentów bezpieczeństwa, czyli o ponad 60 proc. więcej niż rok wcześniej.
Jak chronić PESEL, zanim trafi w niepowołane ręce
Ostrożność zaczyna się w internecie. Zanim wpiszesz wrażliwe dane, sprawdź, czy strona jest wiarygodna i zabezpieczona, a jej adres zaczyna się od https.
Podobnie jest w miejscach publicznych. Gdy w aptece pada prośba o PESEL do recepty, lepiej pokazać dokument albo zapisać numer na kartce. Mówienie go na głos przy kolejce to zły pomysł. Ta sama zasada dotyczy urzędów, banków i rozmów z infolinią.
Przypomnijmy, że numer PESEL można bezpłatnie zastrzec w aplikacji mObywatel, na stronie gov.pl albo w urzędzie gminy. Od 1 czerwca 2024 roku instytucje finansowe muszą sprawdzać rejestr zastrzeżeń. Jeśli mimo to udzielą kredytu na zastrzeżony numer, nie mogą dochodzić jego spłaty.
Cofnięcie zastrzeżenia działa od razu, także w nocy i w weekendy. Można je ustawić bezterminowo albo do konkretnego dnia i godziny. Ponowne zastrzeżenie wymaga odczekania 30 minut.
Samo zastrzeżenie to jednak nie wszystko. Z badania IMAS International z kwietnia 2026 roku wynika, że po kradzieży numeru 69 proc. Polaków zastrzegłoby PESEL. Historię kredytową monitorowałoby później tylko 33 proc. badanych.
Tymczasem zastrzeżenie obejmuje wyłącznie sam numer i określone czynności. Skradzione loginy, hasła czy dane z dowodu nadal mogą posłużyć oszustom. Dlatego eksperci radzą zmienić powtarzające się hasła, włączyć weryfikację dwuetapową i przez kolejne miesiące pilnować konta. Czujność się opłaca.
Źródło zdjęcia: Canva
