Wielka zmiana dla par jednopłciowych. Nie wszyscy zamierzają się podporządkować
23 sierpnia weszły w życie nowe przepisy o transkrypcji zagranicznych aktów małżeństw jednopłciowych. Wniosek można od tej pory złożyć w każdym urzędzie stanu cywilnego w Polsce. Nie wszędzie zostanie rozpatrzony. Burmistrz Zakopanego zapowiedział, że w jego mieście takich aktów nie będzie.
Zmiana wynika z rozporządzenia Ministra Cyfryzacji z 22 maja 2026 roku, opublikowanego tego samego dnia w Dzienniku Ustaw. Urzędy dostały trzy miesiące na dostosowanie systemów. Termin właśnie minął.
Nowe wzory dokumentów przewidują trzy warianty: kobieta i mężczyzna, kobieta i kobieta oraz mężczyzna i mężczyzna. Dotychczasowe formularze miały wyłącznie rubryki na dane kobiety i dane mężczyzny. W nowych znajdzie się też informacja, że akt powstał na podstawie transkrypcji zagranicznego dokumentu.
Transkrypcja aktów małżeństw jednopłciowych możliwa w każdym urzędzie
Resort cyfryzacji nie ma wątpliwości. Wniosek o transkrypcję przyjmie dowolny urząd stanu cywilnego. Minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski zapowiadał legalną transkrypcję dla każdej pary po ślubie za granicą.
Prawnicy zwracają uwagę na różnicę między przyjęciem wniosku a jego rozstrzygnięciem. Adwokat Mateusz Wąsik z kancelarii KMA wyjaśnił w rozmowie z RMF FM, gdzie leży granica.
Nie jest rolą urzędnika decydowanie, czy wniosek przyjmie, czy nie przyjmie. Każdy wniosek powinien zostać przyjęty i dopiero na podstawie analizy prawnej i stwierdzenia, czy ten wniosek zawiera braki formalne, można ewentualnie taki wniosek uznać za niekompletny albo wydać decyzję negatywną
– tłumaczył prawnik.
Jak dodaje, problemem jest już samo zniechęcanie obywatela do złożenia papierów.
Działanie w postaci zniechęcania podatnika czy też obywatela do tego, by złożył taki wniosek, jest działaniem niezgodnym z prawem
– podkreślił Wąsik.
Odmowa musi mieć formę decyzji wraz z uzasadnieniem. Taki dokument da się zaskarżyć. Sprawa trafia wtedy do sądu administracyjnego.
Burmistrz Zakopanego odmawia transkrypcji małżeństw jednopłciowych
Nowe wzory dokumentów sporu nie zamknęły. Burmistrz Zakopanego Łukasz Filipowicz zapowiedział odmowę. Tamtejszy urząd nie będzie transkrybował zagranicznych aktów małżeństw osób tej samej płci.
Według naszej interpretacji transkrypcja może dotyczyć faktycznie zagranicznych aktów, natomiast małżeństw kobiety mężczyzny, a nie małżeństw jednopłciowych. I tutaj stoimy na stanowisku, że jest to nadal niezgodne z obowiązującymi przepisami
– mówił burmistrz.
Mateusz Wąsik ocenia taką zapowiedź jako naruszenie zasad postępowania administracyjnego. Urzędnik ma najpierw przyjąć wniosek. Ocena prawna przychodzi później.
Spór o konstytucję wrócił po lipcowym orzeczeniu Trybunału
Przypomnijmy, że 28 lipca 2026 roku Trybunał Konstytucyjny uznał te przepisy za niezgodne z konstytucją. Sędzia Stanisław Piotrowicz uzasadniał, że transkrypcja może obejmować wyłącznie związek kobiety i mężczyzny. Rząd kwestionuje jednak moc tego rozstrzygnięcia. Rzecznik rządu Adam Szłapka wskazywał na wadliwość składów Trybunału.
Podobne wątpliwości zgłasza Kancelaria Prezydenta. Jej rzecznik Rafał Laśkiewicz odwołał się do artykułu 18 Konstytucji. Chroni on małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny.
Nie można poprzez rozporządzenie wpływać, ingerować w te przepisy prawa, które wprost łamią polską konstytucję
– mówił Laśkiewicz.
Odpowiedziała mu posłanka Koalicji Obywatelskiej Dorota Łoboda.
Rzecznik pana prezydenta stoi na stanowisku, że osoby LGBT nie powinny mieć w Polsce żadnych praw. Ja na miejscu kancelarii pana prezydenta milczałabym w tej sprawie, bo mają już niestety na sumieniu zawetowanie ustawy o statusie osoby najbliższej
– stwierdziła posłanka.
Zupełnie inaczej patrzy na sprawę Naczelny Sąd Administracyjny. W wyrokach z 7 maja 2026 roku uznał, że taka transkrypcja nie jest sprzeczna z podstawowymi zasadami polskiego porządku prawnego. Zaznaczył jednak coś jeszcze.
Sama transkrypcja nie wprowadza do polskiego prawa instytucji małżeństwa osób tej samej płci. Pozwala jedynie ujawnić stan cywilny, który powstał za granicą. Wąsik tłumaczył, że taki wpis ułatwia korzystanie z praw i obowiązków wynikających z małżeństwa.
Dla par jednopłciowych, które pobrały się poza Polską, zmiana ma wymiar praktyczny. Od 23 sierpnia mogą wystąpić o transkrypcję w polskim urzędzie, a ten powinien wniosek przyjąć. Pierwszym testem nowych przepisów będą najbliższe dni.
Źródło zdjęć: Canva
