• Klasy IV–VI: Tematyczne kręgi zamiast sztywnego kanonu
• Fragmenty klasyki zamiast całych tomów
• Klasy VII–VIII: Trzy filary literatury
• Literatura światowa – bez przymusu, z wyborem

W 2026 roku polski system edukacji przejdzie rewolucję, której centrum stanowić będzie nauczanie języka polskiego. Ministerstwo Edukacji ogłosiło gruntowną reformę, która zmieni podejście do obowiązkowych lektur – zamiast długiej listy narzuconych książek, uczniowie zyskają większą swobodę wyboru, a nauczyciele — elastyczność w planowaniu zajęć.

Klasy IV–VI: Tematyczne kręgi zamiast sztywnego kanonu

Najbardziej zauważalne zmiany dotkną uczniów klas IV–VI szkół podstawowych. Tradycyjna lista lektur odejdzie w zapomnienie, a zastąpią ją tzw. kręgi tematyczne, wokół których będą organizowane zajęcia. Motywy, takie jak:

• dom i rodzina,

• przyjaźń i relacje rówieśnicze,

• emocje,

• kontakt człowieka z naturą,

• różnorodność

staną się podstawą do wspólnego wyboru książek przez uczniów i nauczycieli. Obowiązkowe będzie przeczytanie minimum czterech książek rocznie, a lista tytułów ma obejmować zarówno klasykę, jak „Chłopcy z Placu Broni”, jak i współczesne bestsellery, np. „Harry Potter”.

„Dzieci muszą widzieć, że literatura może mówić o ich życiu” – tłumaczy dr Kinga Białek, przewodnicząca zespołu ds. podstawy programowej z języka polskiego.

Fragmenty klasyki zamiast całych tomów

Reforma nie oznacza całkowitego porzucenia literatury klasycznej. Uczniowie nadal będą mieć kontakt z jej najważniejszymi fragmentami. W programie znajdą się m.in.:

• mity greckie – np. o Syzyfie, Dedalu i Ikarze,

• przypowieści biblijne – np. o miłosiernym Samarytaninie,

• baśnie i legendy z kręgu kultury narodowej i światowej.

Oprócz tego pojawią się wiersze, opowiadania, komiksy, a nawet dzieła z innych dziedzin – malarstwo i film. Kluczowym elementem będzie również nauka praktyk czytelniczych: planowanie lektury, dzielenie się wrażeniami, nauka skupienia i cierpliwości w odbiorze dłuższych tekstów.

ZOBACZ TAKŻE: Duże zmiany w przedszkolach! Resort edukacji zapowiada reformę

Klasy VII–VIII: Trzy filary literatury

Starszych uczniów podstawówki czeka bardziej skonkretyzowany program. Obowiązkowe będą tylko trzy dłuższe utwory:

• „Balladyna” – Juliusz Słowacki,

• „Dziady” cz. II – Adam Mickiewicz,

• „Kamienie na szaniec” – Aleksander Kamiński.

Obok nich uczniowie zapoznają się z krótszymi formami literackimi, m.in.:

• fraszki i treny Jana Kochanowskiego,

• „Reduta Ordona”, „Śmierć pułkownika”, fragmenty „Pana Tadeusza” – Mickiewicz,

• utwory Sławomira Mrożka, Idy Fink, Ignacego Krasickiego, Bolesława Prusa i Henryka Sienkiewicza.

„Nie wszystkie teksty muszą być czytane w domu. Wiele z nich można omawiać bezpośrednio podczas lekcji” – zauważa dr Białek.

Literatura światowa – bez przymusu, z wyborem

Z reformą wiąże się też rezygnacja z obowiązkowego czytania zagranicznej literatury w klasach VII–VIII. Zamiast narzuconych tytułów, uczniowie — wspólnie z nauczycielami — będą mogli sięgać po propozycje dobrane do ich zainteresowań, np.:

• „Folwark zwierzęcy” – George Orwell,

• kryminały Agathy Christie i wiele innych.

„Kanon wciąż istnieje, ale staje się bardziej przystępny i nowoczesny” – podsumowuje dr Białek.

Źródło zdjęć: Canva