• Nowe przepisy: seniorzy pod lupą, ale bez obowiązku unijnego
• Wiek nie odbiera prawa jazdy – decyduje stan zdrowia
• Nowy próg badań – 65 lat zamiast 50
• Seniorzy za kierownicą – czy rzeczywiście są groźniejsi?
• Wypadki z udziałem seniorów – dane z Polski (2024)
• Kiedy senior może stracić prawo jazdy?
• Kto podejmuje decyzję? Lekarz i starosta
• Badania psychologiczne – nie tylko dla seniorów

Nowe przepisy: seniorzy pod lupą, ale bez obowiązku unijnego

Zmiany w przepisach to element europejskiej strategii „Wizja Zero”, której celem jest redukcja liczby śmiertelnych wypadków drogowych – najpierw o połowę do 2030 r., a docelowo do zera do 2050 r. Każde państwo UE ma 4 lata na dostosowanie przepisów, co oznacza, że nowe zasady muszą zacząć obowiązywać najpóźniej do 2029 r.

Ważne jednak: każdy kraj może samodzielnie określić, jak te zmiany będą wyglądały w praktyce. Polska może, ale nie musi wprowadzać obowiązkowych badań dla seniorów.

Wiek nie odbiera prawa jazdy – decyduje stan zdrowia

Obecnie w Polsce nie istnieje żaden sztywny limit wieku, po którym kierowca automatycznie traci uprawnienia. Osoby starsze mogą prowadzić samochód, dopóki:

• ich prawo jazdy jest ważne,

• stan zdrowia nie budzi zastrzeżeń.

Dla przypomnienia:

• Kategorie A i B są wydawane zwykle na 15 lat,

• Kategorie C i D – na 5 lat,

• Lekarz może jednak zdecydować o krótszym okresie ważności.

Nowy próg badań – 65 lat zamiast 50

Nowelizacja przepisów umożliwia wprowadzenie obowiązkowych badań lekarskich co 5 lat po ukończeniu 65. roku życia. To zmiana – wcześniej taką możliwość kraje miały dopiero od 50. roku życia.

Oprócz badań mogą pojawić się:

• kursy przypominające dla seniorów,

• samoocena zdrowotna.

Na razie nie wiadomo, czy Polska zdecyduje się na te rozwiązania, ale dyskusja już trwa.

Seniorzy za kierownicą – czy rzeczywiście są groźniejsi?

Statystyki nie pozostawiają złudzeń. Choć osoby starsze często jeżdżą ostrożniej, to jednak:

• po 65. roku życia znacząco pogarsza się czas reakcji,

• po 75. roku życia kierowcy mogą reagować nawet dwukrotnie wolniej niż osoby młodsze.

Dodatkowe problemy to:

• trudności z oceną odległości i prędkości,

• słabsze widzenie w nocy,

• obniżona koncentracja.

Wypadki z udziałem seniorów – dane z Polski (2024)

W 2024 r. kierowcy w wieku 60+ spowodowali:

• 3866 wypadków drogowych,

• zginęło w nich 339 osób,

• 4327 osób zostało rannych.

Co ważne, seniorzy to trzecia najliczniejsza grupa sprawców, ale jednocześnie najczęściej giną w tych wypadkach.

Kiedy senior może stracić prawo jazdy?

Do odebrania prawa jazdy mogą prowadzić różne sytuacje, np.:

• brak aktualnego orzeczenia lekarskiego,

• problemy zdrowotne (demencja, padaczka, zaburzenia pamięci),

• wyrok sądu (np. jazda po alkoholu),

• przekroczenie limitu punktów karnych,

• niewymiana dokumentu po upływie ważności.

Dla przypomnienia, limit punktów to:

• 24 punkty dla doświadczonych kierowców,

• 20 punktów dla tych w okresie próbnym.

Kto podejmuje decyzję? Lekarz i starosta

To lekarz orzecznik ma decydujący głos. Może:

• wydać lub odmówić zaświadczenia zdrowotnego,

• skrócić ważność prawa jazdy (np. do 1-2 lat).

Starosta może natomiast:

• formalnie cofnąć uprawnienia,

• wezwać na egzamin kontrolny,

• zobowiązać do wymiany dokumentu.

Badania psychologiczne – nie tylko dla seniorów

Eksperci podkreślają, że psychotesty warto rozważyć nie tylko dla starszych kierowców, ale także dla:

• osób z chorobami przewlekłymi,

• kierowców z podejrzeniem obniżonej sprawności,

• uczestników poważnych wypadków.

Dzięki temu można dostosować styl jazdy do swoich możliwości – np. unikać nocnych podróży czy jazdy w godzinach szczytu.

Źródło zdjęć: Canva